User:LittlePalomine

Debatreeks FRAMER FRAMED  De westerse blik op niet-westerse kunst. Een serie debatten en lezingen van: Museum voor hedendaagse Aboriginal kunst (AAMU), Centraal Museum, Casco Office for Art / Design and Theory, Museum Maluku, Kosmopolis Utrecht en Utrechts Debatcentrum TUMULT.

Datum:  17 maart 2009 Thema: De blik van de kunstenaar / ''Aboriginal art; it’s a white thing. ''Naar aanleiding van de tentoonstelling ‘Theme Park’ van Brook Andrew. Eerste debat in de reeks. Locatie: Museum voor hedendaagse Aboriginal kunst

Sprekers:  * Mella Jaarsma (beeldend kunstenaar, woont/werkt in Indonesië)  * Koen Wastijn (beeldend kunstenaar, woont/werkt in Brussel)  * Georges Petitjean (conservator AAMU)  <span style="font-family: "Calibri","sans-serif"; font-weight: normal; mso-bidi-font-family: Arial; mso-bidi-font-weight: bold;">* Paul Faber (conservator Afrika, Tropenmuseum Amsterdam) <span style="font-family: "Calibri","sans-serif"; font-weight: normal; mso-bidi-font-family: Arial; mso-bidi-font-weight: bold;">* Nancy Hoffman (directeur Instituto Buena Bista, Curaçao Center for Contemporary Art) <span style="font-family: "Calibri","sans-serif"; mso-ansi-language: NL;">
 * Tiong Ang (beeldend kunstenaar, geboren in Indonesië, woont/werkt in Amsterdam)

<p style="margin: 0cm 0cm 10pt;"><span style="font-family: "Calibri","sans-serif"; mso-ansi-language: NL;">Moderator:  '''<span style="font-family: "Calibri","sans-serif"; font-weight: normal; mso-ansi-language: NL; mso-bidi-font-family: Arial; mso-bidi-font-weight: bold;">Chris Keulemans <span style="font-family: "Calibri","sans-serif"; mso-ansi-language: NL; mso-bidi-font-family: Arial;"> (publicist) Verslag: Manon Jacobs (kunst- en cultuurwetenschapper) '''

<p style="margin: 0cm 0cm 10pt;">Chris Keulemans opent de avond en benadrukt dat het belangrijk is dat musea en andere culturele instellingen zich openen voor kunst van elders. Hans Sondaal, waarnemend directeur van het AAMU, verwelkomt de sprekers en de deelnemende organisaties. Hij stelt voorop dat het belangrijk is om de discussie aan te gaan over de ‘scheidslijn’ tussen westerse en niet-westerse kunst en vraagt zich tegelijkertijd af of die scheidslijn er eigenlijk nog is.

<p style="margin: 0cm 0cm 10pt;"> In de inleiding op het thema door Georges Petitjean vertelt hij hoe de tentoonstelling tot stand kwam en dat hij kunstenaar Brook Andrew de vrije hand gaf met de woorden “Ga uw gang”. Dit tentoonstellingsproject is het onderwerp van discussie en<span style="font-family: "Calibri","sans-serif"; mso-ansi-language: NL; mso-bidi-font-family: Arial;"> Andrew gaf de toon aan. Hij verschoof de beeldvorming omtrent identiteit, evenals de rol van een museum. Daarmee confronteert hij het AAMU ook met haar eigen identiteit. <span style="font-family: "Calibri","sans-serif"; mso-ansi-language: NL;"> Hij draaide de rollen om en maakte een ‘pretpark’ van het museum met ernst en humor. Andrew is een aboriginal maar noemt zich geen aboriginal kunstenaar. Petitjean stelt dat traditionele aboriginal kunst niet als westerse kunst wordt gezien en noemt in dit verband Tracey Moffatt als de meest bekende hedendaagse beeldend kunstenaar met Aboriginal roots; haar werk heeft een plek binnen westerse kunstkringen. Hij werpt belangrijke vragen op als “Wat is aboriginal kunst?”, “Wat is de rol van het publiek in verwachtingspatronen en in hoeverre dienen we hiermee rekening te houden?”, “Is er eigenlijk behoefte aan een Aboriginal kunstmuseum naast de etnografische musea die soms hedendaagse kunst tonen?”

<p style="margin: 0cm 0cm 10pt;"><span style="font-family: "Calibri","sans-serif"; mso-ansi-language: NL;">Keulemans start met de vraag te stellen wat aboriginal art is, gezien vanuit het perspectief van de kunstenaar, de curator en de organisator. Koen Wastijn benadrukt het verschil tussen het werk van Brook Andrew en traditionele aboriginal art waarbij Andrew bezig is met het zoeken naar identiteit. Er is volgens Wastijn een collectief geheugen voor kunst in een hedendaagse markt, waar ook een plek is voor traditionele vormen van aboriginal kunst. Keulemans merkt op dat er kunst is die wel en kunst is die niet in de kunstmarkt rouleert. Hij vraagt aan Mella Jaarsma hoe de relatie met Australië in Indonesië is. “Is er aandacht voor aboriginal art in hoofdstad Yogyakarta, wordt het getoond?” Jaarsma vertelt dat er ook daar low art en high art is en maakt de vergelijking met batik, dat ook traditie gerelateerd is. Keulemans werpt de vraag op of er behoefte is aan een label voor kunst waarop Jaarsma stelt dat de kunstwereld zich juist identificeert met deze labels.

<p style="margin: 0cm 0cm 10pt;"><span style="font-family: "Calibri","sans-serif"; mso-ansi-language: NL;">Petitjean brengt het gloednieuwe magazine Aboriginal Art naar voren waarin een review over de expositie staat en een afbeelding van Andrews werk op de cover. Hij legt uit dat Andrew geen antwoord geeft op vragen maar enkel problematieken aankaart. Keulemans vermoedt dat de relatie tussen westerse en niet-westerse kunst het sterkst is rond aboriginal art. Andrew heeft het gebouw tot onderwerp gemaakt en het is een complexe tentoonstelling geworden. Keulemans vraagt zich af of deze gedreven is door woede waarop Petitjean vertelt dat het woede rondom identiteit is, dat Andrew clichés ervaart als aanvallen op zijn identiteit. Wastijn merkt op dat Andrew ook ‘gewoon’ Australiër is en dat zijn background erg belangrijk voor hem is en dat hij tevens Ierse voorouders heeft. Keulemans stelt dat Andrew ook reageert op het ontkennen van de geschiedenis van zijn cultuur. Het blijft een feit dat Aboriginals een Derde Wereld maatschappij zijn in een Eerste Wereld land. Alles valt te herleiden tot issues van identiteit. ‘We belong to the country’ is er de basis van de wet, de cultuur en de religie.

<p style="margin: 0cm 0cm 10pt;"><span style="font-family: "Calibri","sans-serif"; mso-ansi-language: NL;">Paul Faber merkt op dat het idee van het museum overnemen niet nieuw is. Het is meer dan het museum binnenste buiten keren, het gaat erom moderne kunst een plek te geven in tegenstelling tot de bekende White Cube. Het Tropenmuseum is ontwikkeld van een koloniaal museum via een tropenmuseum naar een Derde Wereld museum en uiteindelijk nu een wereldcultuurhuis geworden. Er wordt artistieke vrijheid geboden wat resonantie oproept waardoor getoond werk onder spanning komt te staan. Tiong Ang vertelt dat je als beeldend kunstenaar altijd een strijd levert, dat er kwesties in je werk aan de orde komen en dat je achtergrond daar altijd in meespeelt. Op een bepaald moment zoek je die dingen bewust op om te onderzoeken in je werk. Vervolgens zijn de reacties van anderen niet los te zien van identiteit en verwachtingspatronen. Een voorbeeld hiervan is dat in een recensie eens geschreven werd over een ‘Oosterse gevoeligheid’…

<p style="margin: 0cm 0cm 10pt;"><span style="font-family: "Calibri","sans-serif"; mso-ansi-language: NL;">Volgens Keulemans zoekt Andrew de frictie op om blijvende stereotypen te voorkomen, de reden van uitnodiging is dus juist zijn ‘aboriginality’. Petitjean brengt naar voren dat het erom gaat dat de basis hedendaagse kunst is met een hedendaagse relevantie en dat kwaliteitsbewaking van belang is. Nancy Hoffman geeft aan dat folkloristische kunst hier vaak naast staat en dat het haar gaat om deze segregatie te bevechten. Keulemans vraagt zich af of een ‘neutraal museum’ bestaat waarop Hoffmans antwoord ontkennend is. Zou het mogelijk zijn elk werk in eenzelfde context, in eenzelfde museum te laten zien? Jaarsma geeft aan dat elk museum haar eigen visie heeft, haar eigen richting. Faber vraagt zich af of er wel een oplossing gevonden dient te worden want elk museum zou dan een lopend verhaal met een tabula rasa worden. Petitjean geeft aan dat de basis van het AAMU het tonen van hedendaagse aboriginal kunst is en dat de ambitie om te groeien naar een neutraal museum niet wenselijk is. De afkorting AAMU is genuanceerd gekozen, uiteindelijk zou de naam van de verzamelaar ook in de titel kunnen staan zoals bijvoorbeeld Museum De Pont en het Boijmans van Beuningen ontstaan zijn.

<p style="margin: 0cm 0cm 10pt;"><span style="font-family: "Calibri","sans-serif"; mso-ansi-language: NL;">Hoffman vertelt over het beladen koloniale verleden van Curaçao en de actuele machtsverhoudingen. Samen met haar echtgenoot en beeldend kunstenaar David Bade houdt zij zich op Curaçao bezig met het scouten van jong, vaak ‘zwart’ talent in de vorm van het aanbieden van een beeldende oriëntatiecursus en intensieve begeleiding. Door sommigen worden ze gezien als neo-kolonialisten die de jeugd komt ‘vergiftigen’.

<p style="margin: 0cm 0cm 10pt;"><span style="font-family: "Calibri","sans-serif"; mso-ansi-language: NL;">Keulemans vraagt de uitgenodigde beeldend kunstenaars naar hun ervaringen met een ‘goeie plek’, waar is het goed exposeren, werken en ontwikkelen? Wastijn noemt het museum in Tirana in Albanië waar er een ontspannen omgang heerste met een conservator die nog geen duidelijke politieke stempel drukte. “Het was een positieve chaos, onder de druk van een loodzware geschiedenis was er vrijheid en pure curiositeit, er was nog maar weinig geformatteerd.” Ang heeft goede herinneringen aan de Biënnale van Havana in Cuba (1994) “waar veel energie was, veel openheid, ontvankelijkheid en generositeit, een lucide blik gecombineerd met een enorme wil.” Jaarsma brengt ‘Open City’ in Saigon uit 2006 naar voren waar kunst in een politieke context getoond zou worden, vanwege censuur ging de tentoonstelling helaas niet door maar het was zeker geen mislukking. Petitjean vertelt dat er in de aboriginal kunst ook een transitieperiode is geweest; een dynamische periode op een vruchtbare grond van verandering.

<p style="margin: 0cm 0cm 10pt;"><span style="font-family: "Calibri","sans-serif"; mso-ansi-language: NL;">Faber benadrukt dat er onwil is bij veel Nederlandse musea en dat de Gate Foundation probeerde de kloof te dichten. Ang valt het op dat Nederland eigenwijs is en een reputatie van tolerantie heeft, maar dat er hier in musea nog niet veel van te merken is. “Er is een organisatorische angst om de nek uit te steken, hiernaast hebben we moeite met politieke kunst, waar we niet zo van houden.” Hoffman stelt dat authenticiteit erg belangrijk wordt gevonden waarop Petitjean opmerkt dat het ingebeelde authenticiteit is en dat ‘zuivere kunst’ niet mogelijk is. Keulemans vraag Wastijn of het in België beter gesteld is met de niet-westerse kunst. Hem valt op dat er een meer ontspannen beeld is, dat er minder stress is om over te spreken. Jan Hoet (ex-directeur SMAK, Gent) zei eens: “Aboriginal kunst is kunst voor kinderkamers”, waarmee hij de superieure houding van het westen probeerde te treffen.

<p style="margin: 0cm 0cm 10pt;"><span style="font-family: "Calibri","sans-serif"; mso-ansi-language: NL;">Ter afsluiting is er ruimte voor vragen vanuit de zaal waarop Keulemans afsluit met de woorden dat de canon van de westerse kunstgeschiedenis op het punt staat om geschonden te worden binnen een tijdspanne van tien jaar.